AN 2.32–41
4. Samacittavagga
С таким же умом
Нажмите на любое слово пали, чтобы увидеть его значение.
AN 2.32
“Asappurisabhūmiñca vo, bhikkhave, desessāmi sappurisabhūmiñca. Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha. bhāsissāmī”ti.
«Бхикку, я дам вам учение об уровне плохого человека и уровне хорошего человека. Слушайте внимательно то, о чём я буду говорить».
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca:
«Да, уважаемый» – ответили те бхикку. Благословенный сказал:
“Katamā ca, bhikkhave, asappurisabhūmi? Asappuriso, bhikkhave, akataññū hoti akatavedī. Asabbhi hetaṁ, bhikkhave, upaññātaṁ yadidaṁ akataññutā akataveditā. Kevalā esā, bhikkhave, asappurisabhūmi yadidaṁ akataññutā akataveditā. (…) Sappuriso ca kho, bhikkhave, kataññū hoti katavedī. Sabbhi hetaṁ, bhikkhave, upaññātaṁ yadidaṁ kataññutā kataveditā. Kevalā esā, bhikkhave, sappurisabhūmi yadidaṁ kataññutā kataveditā”ti.
«И что такое уровень плохого человека? Плохой человек является непризнательным и неблагодарным. Отсутствие признательности и неблагодарность восхваляются плохими людьми. Отсутствие признательности и неблагодарность всецело относятся к уровню плохого человека … Хороший человек является признательным и благодарным. Признательность и благодарность восхваляются хорошими людьми. Признательность и благодарность всецело относятся к уровню хорошего человека».
AN 2.33
“Dvinnāhaṁ, bhikkhave, na suppatikāraṁ vadāmi. Katamesaṁ dvinnaṁ? Mātu ca pitu ca.
«Бхикку, этим двум личностям нельзя легко отплатить. Каким двум? Собственным отцу и матери.
Ekena, bhikkhave, aṁsena mātaraṁ parihareyya, ekena aṁsena pitaraṁ parihareyya vassasatāyuko vassasatajīvī so ca nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena. Te ca tattheva muttakarīsaṁ cajeyyuṁ, na tveva, bhikkhave, mātāpitūnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā.
Даже если кто-либо нёс бы свою мать на одном плече, а отца на другом, и у него был бы срок жизни равный сотне лет, он жил бы сотню лет; и если бы он ухаживал за ними, растирая их бальзамом, делая массаж, купая, растирая их члены тела, а они бы изливали на него свою мочу и фекалии, он всё равно не сделал бы достаточно для своих родителей, как и не смог бы отплатить им.
Imissā ca, bhikkhave, mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya mātāpitaro issarādhipacce rajje patiṭṭhāpeyya, na tveva, bhikkhave, mātāpitūnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā. Taṁ kissa hetu? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro.
Даже если бы он сделал своих родителей величайшими владыками и правителями этой великой земли, имеющими в изобилии семь сокровищ, всё равно он не сделал бы достаточно для своих родителей, как и не смог бы отплатить им. И почему? Потому что родители неимоверно полезны своим детям. Они растят их, кормят их, открывают для них мир.
Yo ca kho, bhikkhave, mātāpitaro assaddhe saddhāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, dussīle sīlasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, maccharī cāgasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, duppaññe paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, ettāvatā kho, bhikkhave, mātāpitūnaṁ katañca hoti paṭikatañcā”ti.
Но, бхикку, если у его родителей отсутствует вера, и он побуждает, укореняет, утверждает их в вере; если его родители безнравственны, и он побуждает, укореняет, утверждает их в нравственности; если его родители скупы, и он побуждает, укореняет, утверждает их в щедрости; если его родители не мудры, и он побуждает, укореняет, утверждает их в мудрости, – то тогда он сделал достаточно для своих родителей, отплатил им, сделал для них больше, чем требуется».
AN 2.34
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ …pe… ekamantaṁ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca: “kiṁvādī bhavaṁ gotamo kimakkhāyī”ti?
И тогда некий брахман подошёл к Благословенному и обменялся с ним приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал Благословенному: «Что господин Готама утверждает, что он провозглашает?»
“Kiriyavādī cāhaṁ, brāhmaṇa, akiriyavādī cā”ti.
«Брахман, я утверждаю доктрину поступков и доктрину не-делания».
“Yathākathaṁ pana bhavaṁ gotamo kiriyavādī ca akiriyavādī cā”ti?
«Но каким образом господин Готама утверждает доктрину поступков и доктрину не-делания?»
“Akiriyaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa, anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi. Kiriyañca kho ahaṁ, brāhmaṇa, vadāmi kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa, anekavihitānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ kiriyaṁ vadāmi. Evaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, kiriyavādī ca akiriyavādī cā”ti.
«Я утверждаю не-делание в отношении телесного, словесного, и умственного неблагого поведения. Я утверждаю не-делание в отношении многочисленных видов плохих, неблагих качеств. Я утверждаю делание в отношении телесного, словесного и умственного благого поведения. Я утверждаю делание в отношении многочисленных видов благих качеств. Вот каким образом, брахман, я утверждаю доктрину поступков и доктрину не-делания».
“Abhikkantaṁ, bho gotama …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
«Великолепно, господин Готама! Великолепно, господин Готама! Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же господин Готама различными способами прояснил Дхамму. Я принимаю прибежище в господине Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе бхикку. Пусть господин Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь»
AN 2.35
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṁ etadavoca: “kati nu kho, bhante, loke dakkhiṇeyyā, kattha ca dānaṁ dātabban”ti?
И тогда домохозяин Анатхапиндика подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал ему: «Уважаемый, кто в мире достоин подношений и где следует давать дар?»
“Dve kho, gahapati, loke dakkhiṇeyyā— sekho ca asekho ca. Ime kho, gahapati, dve loke dakkhiṇeyyā, ettha ca dānaṁ dātabban”ti.
«Домохозяин, в мире есть двое, достойные подношений: ученик и тот, кто завершил тренировку. Таковы двое в мире, кто достоин подношений, и им следует давать дар».
Idamavoca bhagavā. Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
Так сказал Благословенный. И сказав так, Счастливейший, Учитель, далее добавил:
“Sekho asekho ca imasmiṁ loke, Āhuneyyā yajamānānaṁ honti; Te ujjubhūtā kāyena, Vācāya uda cetasā; Khettaṁ taṁ yajamānānaṁ, Ettha dinnaṁ mahapphalan”ti.
«Есть те, кто в этом мире ученик, И те, кто тренировку завершил. Даров такие личности достойны От тех, кто подаяния даёт. Они в уме честны и в теле, как и в речи, Они – как поле тем, кто подаяния даёт. И всё, подаренное личностям подобным, Впоследствии большой приносит плод».
AN 2.36
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
Так я слышал. Однажды Благословенный проживал в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi: “āvuso bhikkhave”ti.
И в то время достопочтенный Сарипутта проживал в Саваттхи, во дворце Мигараматы, в Восточном парке. Там достопочтенный Сарипутта обратился к бхикку: «Друзья бхикку!»
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ. Āyasmā sāriputto etadavoca:
«Друг!» – ответили те бхикку. Достопочтенный Сарипутта сказал:
“ajjhattasaṁyojanañca, āvuso, puggalaṁ desessāmi bahiddhāsaṁyojanañca. Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
Друзья, дам вам учение о личности, которая опутана внутренне, и личности, которая опутана внешне. Слушайте внимательно то, о чём я буду говорить».
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ. Āyasmā sāriputto etadavoca:
«Да, друг», – ответили те бхикку. Достопочтенный Сарипутта сказал:
“Katamo cāvuso, ajjhattasaṁyojano puggalo? Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati. So tato cuto āgāmī hoti, āgantā itthattaṁ. Ayaṁ vuccati, āvuso, ajjhattasaṁyojano puggalo āgāmī hoti, āgantā itthattaṁ.
«И кто, друзья, является личностью, опутанной внутренне? Вот бхикку нравственен. Он пребывает, сдерживая себя соблюдением Патимоккхи, будучи совершенным в поведении и средствах, видя опасность в мельчайшей оплошности. Возложив на себя правила тренировки, он тренируется в них. С распадом тела, после смерти, он перерождается среди некой группы дэв. Умерев там, он является возвращающимся, тем, кто вернётся в это состояние существования. Такой зовётся тем, кто опутан внутренне, кто является возвращающимся, тем, кто вернётся в это состояние существования.
Katamo cāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo? Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati. So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati. So tato cuto anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ. Ayaṁ vuccatāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.
И кто, друзья, является личностью, опутанной внешне? Вот бхикку нравственен. Он пребывает, сдерживая себя соблюдением Патимоккхи, будучи совершенным в поведении и средствах, видя опасность в мельчайшей оплошности. Возложив на себя правила тренировки, он тренируется в них. Войдя в некое умиротворённое освобождение ума, он пребывает в нём. С распадом тела, после смерти, он перерождается среди некой группы дэв. Умерев там, он является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования. Такой зовётся тем, кто опутан внешне, кто является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So kāmānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. So bhavānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. So taṇhākkhayāya paṭipanno hoti. So lobhakkhayāya paṭipanno hoti. So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati. So tato cuto anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ. Ayaṁ vuccatāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo anāgāmī hoti, anāgantā itthattan”ti.
Далее, друзья, вот бхикку нравственен… тренируется в них. Он практикует ради разочарования в чувственных удовольствиях, ради бесстрастия к ним, ради их прекращения. Он практикует ради разочарования в состояниях существования, ради бесстрастия к ним, ради их прекращения. Он практикует ради уничтожения жажды. Он практикует ради уничтожения жадности. С распадом тела, после смерти, он перерождается среди некой группы дэв. Умерев там, он является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования. Такой зовётся тем, кто опутан внешне, кто является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования».
Atha kho sambahulā samacittā devatā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho tā devatā bhagavantaṁ etadavocuṁ: “eso, bhante, āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsāde bhikkhūnaṁ ajjhattasaṁyojanañca puggalaṁ deseti bahiddhāsaṁyojanañca. Haṭṭhā, bhante, parisā. Sādhu, bhante, bhagavā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
И тогда группа дэв-с-одинаковыми-умами подошла к Благословенному. Они поклонились ему, встали рядом и сказали: «Уважаемый, во дворце Мигараматы, в Восточном парке достопочтенный Сарипутта обучает бхикку личности, которая опутана внутренне, и личности, которая опутана внешне. Собрание заинтриговано. Было бы хорошо, если бы Благословенный отправился к достопочтенному Сарипутте из сострадания». Благословенный молча согласился.
Atha kho bhagavā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—jetavane antarahito pubbārāme migāramātupāsāde āyasmato sāriputtassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Āyasmāpi kho sāriputto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhagavā etadavoca:
И тогда, так же быстро, как сильный человек мог бы распрямить согнутую руку или согнуть распрямлённую, Благословенный исчез из рощи Джеты и возник во дворце Мигараматы, в Восточном парке, перед достопочтенным Сарипуттой. Он сел на подготовленное для него сиденье. Достопочтенный Сарипутта поклонился Благословенному и сел рядом. Затем Благословенный сказал достопочтенному Сарипутте:
“Idha, sāriputta, sambahulā samacittā devatā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, sāriputta, tā devatā maṁ etadavocuṁ: ‘eso, bhante, āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsāde bhikkhūnaṁ ajjhattasaṁyojanañca puggalaṁ deseti bahiddhāsaṁyojanañca. Haṭṭhā, bhante, parisā. Sādhu, bhante, bhagavā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’ti.
«Сарипутта, группа дэв-с-одинаковыми-умами подошла ко мне. Они поклонились мне, встали рядом и сказали: «Уважаемый, во дворце Мигараматы, в Восточном парке, достопочтенный Сарипутта даёт бхикку учение о личности, которая опутана внутренне, и личности, которая опутана внешне. Собрание заинтриговано. Было бы хорошо, если бы Благословенный отправился к достопочтенному Сарипутте из сострадания».
Tā kho pana, sāriputta, devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṁsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti, na ca aññamaññaṁ byābādhenti.
Те дэвы – численностью в десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят и даже шестьдесят – стоят на участке размером с остриё шила и всё же не задевают друг друга.
Siyā kho pana, sāriputta, evamassa: ‘tattha nūna tāsaṁ devatānaṁ tathā cittaṁ bhāvitaṁ yena tā devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṁsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti na ca aññamaññaṁ byābādhentī’ti. Na kho panetaṁ, sāriputta, evaṁ daṭṭhabbaṁ. Idheva kho, sāriputta, tāsaṁ devatānaṁ tathā cittaṁ bhāvitaṁ, yena tā devatā dasapi hutvā …pe… na ca aññamaññaṁ byābādhenti.
Быть может, Сарипутта, ты подумаешь: «Вне сомнений, где-то там дэвы развили свои умы так, что численностью в десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят и даже шестьдесят… стоят на участке размером с остриё шила и всё же не задевают друг друга». Но не стоит так думать. Именно здесь эти дэвы развили свои умы так… стоят на участке размером с остриё шила и всё же не задевают друг друга.
Tasmātiha, sāriputta, evaṁ sikkhitabbaṁ: ‘santindriyā bhavissāma santamānasā’ti. Evañhi vo, sāriputta, sikkhitabbaṁ. ‘Santindriyānañhi vo, sāriputta, santamānasānaṁ santaṁyeva kāyakammaṁ bhavissati santaṁ vacīkammaṁ santaṁ manokammaṁ. Santaṁyeva upahāraṁ upaharissāma sabrahmacārīsū’ti. ‘Evañhi vo, sāriputta, sikkhitabbaṁ.
Поэтому, Сарипутта, вот как вы должны тренировать себя: «У нас будут умиротворённые способности органов чувств и умиротворённые умы». Вот как вы должны тренировать себя. Когда у вас умиротворённые способности органов чувств и умиротворённые умы, ваши телесные действия будут умиротворёнными, ваши словесные действия будут умиротворёнными, ваши умственные действия будут умиротворёнными. Думайте так: «Будем оказывать только умиротворённое услужение нашим товарищам-бхикку». Вот каким образом, Сарипутта, вы должны тренировать себя.
Anassuṁ kho, sāriputta, aññatitthiyā paribbājakā ye imaṁ dhammapariyāyaṁ nāssosun’”ti.
Сарипутта, те странники – приверженцы иных учений, которым не удалось услышать это изложение Дхаммы, потеряны».
AN 2.37
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno varaṇāyaṁ viharati bhaddasāritīre.
Так я слышал. Однажды достопочтенный Махакаччана проживал в Варане, на берегу озера Каддамы.
Atha kho ārāmadaṇḍo brāhmaṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho ārāmadaṇḍo brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
И тогда брахман Арамаданда подошёл к достопочтенному Махакаччане и обменялся с ним приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал ему:
“ko nu kho, bho kaccāna, hetu ko paccayo yena khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatikāpi gahapatikehi vivadantī”ti?
«Почему, господин Каччана, кхаттии воюют с кхаттиями, брахманы с брахманами, а домохозяева с домохозяевами?»
“Kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu kho, brāhmaṇa, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatikāpi gahapatikehi vivadantī”ti.
«Брахман, из-за приверженности страсти к чувственным удовольствиям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания кхаттии воюют с кхаттиями, брахманы с брахманами, а домохозяева с домохозяевами».
“Ko pana, bho kaccāna, hetu ko paccayo yena samaṇāpi samaṇehi vivadantī”ti?
«Но почему, господин Каччана, отшельники воюют с отшельниками?»
“Diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu kho, brāhmaṇa, samaṇāpi samaṇehi vivadantī”ti.
«Брахман, из-за приверженности страсти к воззрениям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания отшельники воюют с отшельниками».
“Atthi pana, bho kaccāna, koci lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti?
«Но есть ли кто-либо в мире, кто преодолел эту приверженность страсти к чувственным удовольствиям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания и эту приверженность страсти к воззрениям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания?»
“Atthi, brāhmaṇa, lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
«Есть».
“Ko pana so, bho kaccāna, lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti?
«И кто же это?»
“Atthi, brāhmaṇa, puratthimesu janapadesu sāvatthī nāma nagaraṁ. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho. So hi, brāhmaṇa, bhagavā imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
«К востоку отсюда есть, брахман, город под названием Саваттхи. Там сейчас проживает Благословенный, совершенный, полностью просветлённый. Благословенный преодолел эту приверженность страсти к чувственным удовольствиям, зависимость от них, связанность с ними, охваченность ими, прочное их удержание, и он преодолел эту приверженность страсти к воззрениям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания»
Evaṁ vutte, ārāmadaṇḍo brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
Когда так было сказано, брахман Арамаданда поднялся со своего сиденья, закинул внешнее одеяние за плечо, встал на правое колено, выразил почтение в направлении Благословенного и произнёс это вдохновенное изречение три раза:
“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
«Почтение Благословенному, совершенному, полностью просветлённому.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Почтение Благословенному, совершенному, полностью просветлённому.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Почтение Благословенному, совершенному, полностью просветлённому.
Yo hi so bhagavā imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
Воистину, Благословенный преодолел эту приверженность страсти к чувственным удовольствиям, зависимость от них, связанность с ними, охваченность ими, прочное их удержание, и он преодолел эту приверженность страсти к воззрениям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания и он преодолел приверженность страсти к воззрениям, из-за зависимости от них, из-за связанности с ними, из-за охваченности ими, из-за прочного их удержания»
“Abhikkantaṁ, bho kaccāna, abhikkantaṁ, bho kaccāna. Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya; andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṁ, bho kaccāna, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
Великолепно, господин Каччана! Великолепно, господин Каччана! Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же господин Каччана различными способами прояснил Дхамму. Я принимаю прибежище в господине Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе бхикку. Пусть господин Каччана помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь».
AN 2.38
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno madhurāyaṁ viharati gundāvane.
Однажды достопочтенный Махакаччана проживал в Мадхуре, в роще Чунды.
Atha kho kandarāyano brāhmaṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ …pe… ekamantaṁ nisinno kho kandarāyano brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
И тогда брахман Кандараяна подошёл к достопочтенному Махакаччане и обменялся с ним приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал ему:
“sutaṁ metaṁ, bho kaccāna, ‘na samaṇo kaccāno brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī’ti. Tayidaṁ, bho kaccāna, tatheva? Na hi bhavaṁ kaccāno brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Tayidaṁ, bho kaccāna, na sampannamevā”ti.
«Господин Каччана, я слышал следующее: «Этот отшельник Каччана не выражает почтения тем брахманам, которые старые, пожилые, отягощены годами, много прожившие, чьи дни подходят к концу. Он не встаёт перед ними и не предлагает им сиденья». И это действительно правда, ведь господин Каччана не выражает почтения тем брахманам, которые старые, пожилые, отягощены годами, много прожившие, чьи дни подходят к концу, не встаёт перед ними и не предлагает им сиденья. Не подобает так делать, господин Каччана».
“Atthi, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena vuddhabhūmi ca akkhātā daharabhūmi ca. Vuddho cepi, brāhmaṇa, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, so ca kāme paribhuñjati kāmamajjhāvasati kāmapariḷāhena pariḍayhati kāmavitakkehi khajjati kāmapariyesanāya ussuko. Atha kho so bālo na therotveva saṅkhyaṁ gacchati. Daharo cepi, brāhmaṇa, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā. So ca na kāme paribhuñjati na kāmamajjhāvasati, na kāmapariḷāhena pariḍayhati, na kāmavitakkehi khajjati, na kāmapariyesanāya ussuko. Atha kho so paṇḍito therotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
«Брахман, Благословенный, совершенный, полностью просветлённый, зная и видя, провозгласил уровень старца и уровень юнца. Даже если некий человек стар и ему восемьдесят, девяносто или же сто лет от рождения и при этом он наслаждается чувственными удовольствиями, пребывает в чувственных удовольствиях, сгорает во взбудораженности от чувственных удовольствий, поглощён мыслями о чувственных удовольствиях, жаждет поисков чувственных удовольствий, то он считается глупым старцем. Но даже если некий человек молод, черноволос, наделён благословением молодости на первом этапе жизни и при этом если он не наслаждается чувственными удовольствиями, не пребывает в чувственных удовольствиях, не сгорает во взбудораженности от чувственных удовольствий, не поглощён мыслями о чувственных удовольствиях, не жаждет поисков чувственных удовольствий, тогда он считается мудрым старцем».
Evaṁ vutte, kandarāyano brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā daharānaṁ sataṁ bhikkhūnaṁ pāde sirasā vandati: “vuddhā bhavanto, vuddhabhūmiyaṁ ṭhitā. Daharā mayaṁ, daharabhūmiyaṁ ṭhitā”ti.
Когда так было сказано, брахман Кандараяна поднялся со своего сиденья, закинул внешнее одеяние за плечо, припал своей головой к ногам юных бхикку и сказал: «Вы, старцы, находитесь на уровне старцев. Мы юнцы и находимся на уровне юнцов.
“Abhikkantaṁ, bho kaccāna …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
Великолепно, господин Каччана! … Пусть господин Каччана помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь».
AN 2.39
“Yasmiṁ, bhikkhave, samaye corā balavanto honti, rājāno tasmiṁ samaye dubbalā honti. Tasmiṁ, bhikkhave, samaye rañño na phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā paccantime vā janapade anusaññātuṁ. Brāhmaṇagahapatikānampi tasmiṁ samaye na phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā bāhirāni vā kammantāni paṭivekkhituṁ. Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye pāpabhikkhū balavanto honti, pesalā bhikkhū tasmiṁ samaye dubbalā honti. Tasmiṁ, bhikkhave, samaye pesalā bhikkhū tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti paccantime vā janapade acchanti. Tayidaṁ, bhikkhave, hoti bahujanāhitāya bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
«Бхикку, когда разбойники сильны, цари слабы. В это время царю непросто въехать в свою столицу, или же выехать, или же отправиться в путешествие по дальним областям. В это время брахманам и домохозяевам также непросто въехать в свои города и селения, выехать или же взяться за работу вне поселения. Точно так же, бхикку, когда порочные бхикку сильны, хорошо себя ведущие бхикку слабы. В это время хорошо себя ведущие бхикку сидят молча в Сангхе или же уходят в дальние области. И это ведёт к вреду многих людей, к несчастью многих людей, к погибели, вреду и страданию многих, людей и дэв.
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno balavanto honti, corā tasmiṁ samaye dubbalā honti. Tasmiṁ, bhikkhave, samaye rañño phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā paccantime vā janapade anusaññātuṁ. Brāhmaṇagahapatikānampi tasmiṁ samaye phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā bāhirāni vā kammantāni paṭivekkhituṁ. Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye pesalā bhikkhū balavanto honti, pāpabhikkhū tasmiṁ samaye dubbalā honti. Tasmiṁ, bhikkhave, samaye pāpabhikkhū tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti, yena vā pana tena pakkamanti. Tayidaṁ, bhikkhave, hoti bahujanahitāya bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.
Бхикку, когда цари сильны, разбойники слабы. В это время царю просто въехать в свою столицу, или же выехать, или же отправиться в путешествие по дальним областям. В это время брахманам и домохозяевам также просто въехать в свои города и селения, выехать или же взяться за работу вне поселения. Точно так же, когда хорошо себя ведущие бхикку сильны, порочные бхикку слабы. В это время порочные бхикку сидят молча в Сангхе или же уходят в дальние области. И это ведёт к благополучию многих людей, к счастью многих людей, к благу, благополучию и счастью многих, людей и дэв».
AN 2.40
“Dvinnāhaṁ, bhikkhave, micchāpaṭipattiṁ na vaṇṇemi, gihissa vā pabbajitassa vā. Gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
«Бхикку, я не восхваляю неправильной практики этих двух: мирянина и того, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной. Будь то мирянин, или же тот, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, если он практикует неправильно, то он не достигает истинного пути, Дхаммы, которая благая.
Dvinnāhaṁ, bhikkhave, sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi, gihissa vā pabbajitassa vā. Gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
Бхикку, я восхваляю правильную практику этих двух: мирянина и того, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной. Будь то мирянин или же тот, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, если он практикует правильно, то он достигает истинного пути, Дхаммы, которая благая».
AN 2.41
“Ye te, bhikkhave, bhikkhū duggahitehi suttantehi byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca paṭibāhanti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanāhitāya paṭipannā bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū apuññaṁ pasavanti, te cimaṁ saddhammaṁ antaradhāpenti.
«Бхикку, те бхикку, которые исключают смысл и Дхамму плохо обретёнными наставлениями, формулировки коих являются лишь видимостью правильных формулировок, действуют ради вреда многих людей, ради несчастья многих людей, ради погибели, вреда и несчастья многих, людей и дэв. Эти бхикку порождают множество неблагих заслуг и делают так, что благая Дхамма исчезает.
Ye te, bhikkhave, bhikkhū suggahitehi suttantehi byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca anulomenti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanahitāya paṭipannā bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū puññaṁ pasavanti, te cimaṁ saddhammaṁ ṭhapentī”ti.
Бхикку, те бхикку, которые следуют смыслу и Дхамме хорошо обретёнными наставлениями, формулировки коих не являются лишь видимостью правильных формулировок, действуют ради благополучия многих людей, ради счастья многих людей, ради блага, благополучия и счастья многих, людей и дэв. Эти бхикку порождают множество благих заслуг и продлевают благую Дхамму».
Samacittavaggo catuttho.